Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
photographs histories documents biographies contact us
Polski Słownik etymologiczny j. Polskiego podaje, że słowo "gwozd" znaczyło jeszcze w XV w. "las". Jak podaje Kazimierz Rymut słowo "gwozd" znaczyło tyle co "gęsty las", a "gwozdany" oznaczały pierwotnie "ludzi mieszkających w lesie". To słowo wymarło w języku polskim już kilka stuleci temu, i przetrwało tylko u Słoweńców. W łacińskim dokumencie z 1415 r. możemy znaleźć następujące zdanie: "cum opacis silvis vulgariter gozdy dictis" ("z ciemnymi lasami, które nazywają się w języku [polskim] 'gozdy'). To słowo "gwozd" albo "gozd" wymarło już dawno temu, ale przetrwało w wielu nazwach miejscowych takich jak np. "Gozdów" lub "Gwoździany". O tym, że nazwa miejscowości ma coś wspólnego z lasem świadczy chociażby herb Gwoździan. Nazwa miejscowa Gwoździan ulegała jeszcze przez wieki wielokrotnym zmianom do momentu ukształtowania się jej współczesnej formy. Według książki Visitationsberichte der Diözese Breslau. Archidiakonat Breslau, Oppeln, Liegnitz, Glogau nazwa "villa Gwozdziani" pojawiła się po raz pierwszy w 1679 r, w bliżej nie znanym dokumencie (prawdopodobnie chodzi o protokół kanoniczny wrocławskiej Kurii z tego roku). Słowo "villa" jest na pewno związana z willą, która do dziś znajduje się w parku. Mieli tam mieszkać przed stuleciami właściciele okolicznych pól (najprawdopodobniej Niemcy). Nazwa miejscowości musiała powstać zatem znacznie wcześniej. W książce Nachrichten von Ober und Nieder Schlesien Breslauischen Departements aus den Jahren 1743- 1746 pada nazwa "Gwosdzian". Natomiast w 1783 r. w dziele Beyträge zur Beschreibung von Schlesien mamy do czynienia z nazwą "Gwosczyan". Tą samą nazwę możemy znaleźć także w dwóch innych książkach: Pierwotne słowiańskie nazwiska miejscowości na Śląsku Pruskim  oraz Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung. Nazwę miejscowości "Gwoździany" i niemiecki odpowiednik "Nagelschmieden", który jest w rzeczywistości wolnym tłumaczeniem (i w dodatku błędnym) z nazwy polskiej możemy znaleźć w wyżej już wymienionej książce "Spis miejscowości Śląska Opolskiego" lub w dziele Schlesischer Flurnamensammler Nazwy geograficzne Śląska Opolskiego podają ponadto, że określenie "Gwoździany Mühle" ("młyn gwoździański") odnosiło się do starego młynu, którego zwano też Malinie-, Buczekmühle (od nazwiska ludzi, którzy tam do dzisiaj mieszkają)



Poniżej podaję do poczytania prawdopodobne pochodzenie swojsko brzmiącej nazwy Gwoździany, ale może to być też odniesione i do nazwiska Gwóźdź.

Gwoździany – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w zachodniej części gminy Pawonków.W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Miejscowość liczy 750 mieszkańców, a cała powierzchnia sołectwa wynosi 1234 hektary. Wieś ma charakter typowo rolniczy. Przebiega przez nią trasa krajowa Warszawa – Wrocław.Nazwa miejscowości po raz pierwszy pojawia się w protokole wizytacji kanonicznej z 1679 r. w któym jest wzmiankowana wieś Gwoździny (villa Gwozdziani).

Protokoły te zostały wydane drukiem w czterech tomach pod tytułem: Visitationsberichte der Diözese Breslau. przez wybitnego historyka diecezji wrocławskiej Josepha Jungnitza na początku XX wieku. Tomy odpowiadają dawnym archiprezbiteratom: wrocławskiemu (Breslau), opolskiemu (Oppeln), legnickiemu (Liegnitz) oraz głogowskiemu (Glogau).

Miejscowość musiała zatem powstać znacznie wcześniej. Nie wiadomo dokładnie kiedy, ale pewne jest, że jeżeli o miejscowości po raz pierwszy wspomniano w dokumentach z 1679 r., to na pewno istniała już w XVII w., czyli w czasach kiedy musiała podlegać Księstwu Opolsko-Raciborskiemu. Gwoździany podlegały w ostatnich stuleciach właścicielom Dobrodzienia. "Później miejscowość stanowiła odrębny kompleks majątkowy będąc dość bogatą wioską z młynem, patażarnią, browarem i gorzelnią. W połowie XIX w. panem Gwoździan, a także Bzinicy, Skrzydłowic i Dzielnej był hrabia von Loebbecke, który gospodarował na 10 tysiącach ha ziemi. Mieszkańcy wioski posiadali wówczas... 300 ha ziemi, hodując 9 koni i 104 krowy" Jak podaje T. G. Knie w swoim dziele przeglądowym traktującym o miejscowościach prowincji śląskiej królestwa Prus w 1830 r. miejscowość liczyła 268 mieszkańców (w tym 11 ewangelików i 8 Żydów). Znajdowało się tutaj wówczas 41 domów i 1 zamek (prawdopodobnie chodzi o ten znajdujący się w parku). "W 1855 r. w Gwoździanach mieszkało 469 obywateli, z których 425 było katolikami, a 44 protestantami". Wynika z tego, że w latach 1830-1855 liczba mieszkańców zwiększyła się aż o 201 osób. "W 1861 r. do miejscowej szkoły wybudowanej w 1809 r. – uczęszczało 106 dzieci, które uczył jeden nauczyciel" . Jak podaje książka Ortschaftsverzeichnis. Alphabetisches Verzeichnis sämtlicher Städte, Flecken, Dörfer und sonstiger Ortschaften und Wohnplätze der Provinz Schlesien z 1908 r. mieszkało tutaj właśnie w tym roku 408 osób (61 mniej niż w 1855 r.). Po zaborze Śląska przez Prusy Gwoździany pozostawały pod administracją niemiecką (pruską). W wyniku plebiscytów na Górnym Śląsku po I wojnie światowej Gwoździany znalazły się po stronie niemieckiej, tuż przy granicy polsko-niemieckiej. Po II wojnie światowej Gwoździany przypadły znowu polskiej stronie (i tak jest aż po dzień dzisiejszy).

Etymologia nazwy miejscowej "Gwoździany" Gdy się pyta mieszkańców o pochodzenie nazwy miejscowości, to niektórzy starsi mieszkańcy twierdzą, że istniała tutaj kiedyś fabryka gwoździ, która została w niewyjaśniony sposób "pochłonięta przez ziemię". Potwierdzeniem tej tezy miała być niemiecka nazwa miejscowości "Nagelschmieden", która w języku niemieckim znaczy tyle co "kuźnia gwoździ". Inni ludzie z kolei mówią, że istniały tu przed kilkoma wiekami chaty, w których produkowano gwoździe. Tyle mówi nam miejscowa legenda. Obie tezy okazują się jednak fałszywe, a etymologia tej nazwy miejscowej ma inne źródła. Są na to dwa niezbite dowody:

1. Niemiecka nazwa miejscowości "Nagelschmieden" została przez Niemców na krótko przed, albo krótko po wybuchu II wojny światowej dosłownie przetłumaczona z języka polskiego (nie da się ukryć, że polska nazwa miejscowości bardzo przypomina polskie słowo "gwóźdź"). Ks. Andrzej Hanich podaje w swoim "Skorowidzu nazw miejscowości diecezji opolskiej" rok 1936 jako datę przetłumaczenia polskiej nazwy na język niemiecki. Ta wersja staje się tym bardziej prawdopodobna, bowiem niemiecka nazwa "Nagelschmieden" pojawia się dopiero w 1939 r. w Spisie miejscowości Śląska Opolskiego. Z historii wiadomo, że reżim hitlerowski zgermanizował w Polsce wiele nazw miejscowych, które brzmiały obco. To samo stało się z nazwą "Gwoździany", którą wskutek jej podobieństwa do staropolskiego słowa "gwozdz" i polskiego "gwóźdź" błędnie (ale świadomie) przetłumaczono na język niemiecki jako "Nagel" ("gwóźdź").

2. Niemieckie źródło z 1830 r. (Alphabetisch-Statistisch-Topographische Übersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der königlichen Preußischen Provinz Schlesien podaje nazwę "Gwosdzian", ale nie wzmieniając nic o niemieckiej nazwie "Nagelschmieden".

Przypisy 

↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Myrcik, Jan (1997): Drewniane kościoły na ziemi lublinieckiej.

↑ 2,0 2,1 Knie G. J. (1830): Alphabetisch-Statistisch-Topographische Übersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der königlichen Preußischen Provinz Schlesien, mit Einschluß des ganzen jetzt zur Provinz gehörnden Markgrafthums Ober-Lausitz, und der Graffchaft Glatz; nebst beigefügter Nachweisung von der Eintheilung des Landes nach den verschiedenen Zweigen der Zivil-Verwaltung mit drei besondern Tabellen. Breslau: Verlag von Graß, Bart und Tomp.

↑ Ortschaftsverzeichnis. Alphabetisches Verzeichnis Verzeichnis sämtlicher Städte, Flecken, Dörfer und sonstiger Ortschaften und Wohnplätze der Provinz Schlesien. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1908.

↑ Hanich, Andrzej ks. (1997): Skorowidz nazw miejscowości diecezji opolskiej. Opole: Wydawnictwo "Solpress".

↑ 5,0 5,1 Prus, K. (1939): Spis miejscowości Śląska Opolskiego. Katowice.

↑ Brückner, Aleksander (1989): Słownik etymologiczny j. polskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna.

↑ Rymut, Kazimierz (1996): Nazwy miejscowe Polski. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN.

↑ Jungnitz, J. (1902-1907): Visitationsberichte der Diözese Breslau. Archidiakonat Breslau, Oppeln, Liegnitz, Glogau. Breslau.

↑ Nachrichten von Ober und Nieder Schlesien Breslauischen Departements aus den Jahren 1743-1746.

↑ Zimmermann, B. (1783-1796): Beyträge zur Beschreibung von Schlesien. Brieg.

↑ Mycielski, J. (1900): Pierwotne słowiańskie nazwiska miejscowości na Śląsku Pruskim. Poznań.

↑ Damroth, K. (1896): Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung. Mit einem Anhang über die schlesisch-polnischen Personennamen. Beuthen.

↑ Historische Komission für Schlesien (1925-1942): Schlesischer Flurnamensammler. Breslau.

↑ Borek, Henryk; Rospond, Stanisław (1986): Nazwy geograficzne Śląska. Warszawa, Wrocław: PWN.
Zagłosuj na poniższe banery
HISTORIA - RELIGIA
Statystyki
Gadu-Gadu
My status
Gwoździe wszystkich krajów łączcie się!!!!
Copy right by djsamiryi